ठळक मुद्दे (Highlights):
- नवी कर प्रणाली: १ फेब्रुवारी २०२६ पासून सिगारेटवर ४०% GST सह अतिरिक्त उत्पादन शुल्क लागू होणार.
- किमतीत मोठी वाढ: सिगारेटच्या लांबीनुसार प्रति १,००० स्टिक्समागे ₹२,०५० ते ₹८,५०० पर्यंत कर वाढला.
- शेअर बाजार कोसळला: १ जानेवारी २०२६ रोजी ITC चा शेअर १०% तर गॉडफ्रे फिलिप्स २०% पर्यंत खाली आला.
- आरोग्य उपकर: पान मसाल्यावर ‘हेल्थ आणि नॅशनल सिक्युरिटी सेस’ (Health Cess) लागू.
- स्मग्लिंगची भीती: कर वाढल्याने अवैध (Illicit) सिगारेटचा बाजार वाढण्याची तज्ज्ञांची भीती.
सविस्तर बातमी:
नवी दिल्ली: केंद्र सरकारने तंबाखू आणि सिगारेटवरील कर रचनेत गेल्या ७ वर्षांतील सर्वात मोठी सुधारणा केली आहे. ३१ डिसेंबर २०२५ रोजी मध्यरात्री वित्त मंत्रालयाने जारी केलेल्या अधिसूचनेनुसार, आता सिगारेटवर केवळ जीएसटी (GST) न राहता, त्यावर पुन्हा एकदा विशिष्ट उत्पादन शुल्क (Specific Excise Duty) लादण्यात आले आहे. यामुळे सध्या १८ ते २० रुपयांना मिळणारी एक सिगारेट आता २२ ते २५ रुपयांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे.
सिगारेटच्या लांबीनुसार कराचा बोजा सरकारने सिगारेटच्या लांबीनुसार (Length) कराचे टप्पे ठरवले आहेत:
- ६५ मिमी पेक्षा कमी: ₹२,०५० प्रति १००० स्टिक्स.
- ७०-७५ मिमी (Premium): ₹५,४०० ते ₹८,५०० प्रति १००० स्टिक्स. यामुळे ‘गोल्ड फ्लेक’, ‘क्लासिक’ आणि ‘मलबोरो’ यांसारख्या प्रीमियम ब्रँड्सच्या किमती १५ ते २० टक्क्यांनी वाढू शकतात.
[Image showing comparison table of old vs new cigarette taxes]
गुंतवणूकदारांचे ५६,३०० कोटी स्वाहा या निर्णयाची बातमी समजताच १ जानेवारी रोजी शेअर बाजारात तंबाखू कंपन्यांच्या शेअर्सची मोठी विक्री झाली. ITC या क्षेत्रातील आघाडीच्या कंपनीचा शेअर सुमारे १०% कोसळून ₹३६४ वर आला, तर Godfrey Phillips २० टक्क्यांनी घसरला. केवळ एका दिवसात या दोन कंपन्यांच्या बाजार भांडवलातून (Market Cap) ₹५६,३०० कोटींची घट झाली आहे.
आरोग्य विरुद्ध अर्थव्यवस्था: सोशल मीडियावर युद्ध हा निर्णय जाहीर होताच सोशल मीडियावर दोन गट पडले आहेत. आरोग्य प्रेमी या निर्णयाचे स्वागत करत असून “महागडी सिगारेट तरुणांना व्यसनापासून दूर ठेवेल,” असा दावा करत आहेत. तर दुसरीकडे, अर्थतज्ज्ञांच्या मते, हा कर वाढवल्याने लोक स्वस्त आणि अवैध मार्गाने येणाऱ्या सिगारेटकडे वळतील, ज्यामुळे सरकारचा महसूल बुडण्याची शक्यता आहे.
Starting February 1, 2026, cigarette prices in India are set to skyrocket as the Finance Ministry reintroduces specific central excise duties ranging from ₹2,050 to ₹8,500 per 1,000 sticks, over and above the 40% GST. This regulatory overhaul triggered a massive sell-off in tobacco stocks on January 1, with ITC plunging 9.8% and Godfrey Phillips tanking nearly 20%. While the government cites public health and revenue buoyancy as reasons, market analysts warn of a potential spike in the illicit cigarette trade due to a 15-20% retail price hike.
